­čŚ║´ŞĆ Poradnik Podr├│┼╝nika: ­čç╣­čçĚ Stambu┼é – miasto pe┼éne kontrast├│w i tajemnic

­čç╣­čçĚ Turcy mawiaj─ů, ┼╝e ich kraj dzieli si─Ö na Stambu┼é i reszt─Ö. Pa┼ästwo w pa┼ästwie, najwi─Öksze miasto w tej cz─Ö┼Ťci Europy, kt├│re widzia┼éo pocz─ůtki i schy┼éki trzech cywilizacji, jest obecnie zamieszkiwane przez ponad 20 milion├│w os├│b. ┼╗aden zwiedzaj─ůcy nie pozostaje na Stambu┼é oboj─Ötny, bo to miasto ekstremalne, gdzie wszystkie do┼Ťwiadczenia s─ů wyolbrzymione: poranki najspokojniejsze, upa┼éy najgor─Ötsze, widoki najpi─Ökniejsze, jedzenie najsmaczniejsze, a zachody s┼éo┼äca najbardziej romantyczne. ÔťĘ Dlatego specjalnie dla Was przygotowali┼Ťmy Poradnik Podr├│┼╝nika o tej niezwyk┼éej tureckiej metropolii.

Foto pogl─ůdowe: Phil Mosley/ Unsplash

Zasady wjazdu ÔÜá´ŞĆ

Obywatele Polski od niedawna mog─ů przekracza─ç granic─Ö tureck─ů po okazaniu dowodu osobistego, bez konieczno┼Ťci posiadania paszportu, co umo┼╝liwia bezproblemowe przebywanie w kraju do 90 dni.

Od 1 czerwca 2022 r. nie obowi─ůzuj─ů ju┼╝ ┼╝adne restrykcje wjazdowe zwi─ůzane z pandemi─ů koronawirusa. Nie trzeba ju┼╝ okazywa─ç negatywnego wyniku testu PCR na koronawirusa czy wype┼énia─ç formularzu lokalizacyjengo.

Loty do Stambu┼éu Ôťł´ŞĆ

Bezpo┼Ťrednie loty z Polski (Lotnisko Chopina w Warszawie) obs┼éugiwane s─ů przez LOT i Turkish Airlines. Poniewa┼╝ promocje na tej trasie s─ů bardzo rzadkie, w sezonie letnim warto zapozna─ç si─Ö z ofertami czarter├│w. W┼Ťr├│d nich mo┼╝na spotka─ç oferty pakiet├│w urlopowych biur podr├│┼╝y w cenach ni┼╝szych od indywidualnych lot├│w, z przelotami do Stambu┼éu lub do nadmorskich kurort├│w w Turcji z przesiadk─ů w Stambule. 

Je┼Ťli decydujesz si─Ö na lot z Niemiec (du┼╝y wyb├│r po┼é─ůcze┼ä, w tym tanie loty oferowane przez np. Pegasus) lub przesiadk─Ö w Stambule na inny lot krajowy, koniecznie sprawd┼║, na kt├│re lotnisko lata Tw├│j przewo┼║nik. Stambu┼é ma dwa lotniska (IST w Europie oraz SAW w Azji), kt├│re s─ů oddalone od siebie o ponad 80km i przemieszczenie si─Ö mi─Ödzy nimi w godzinach szczytu mo┼╝e potrwa─ç nawet powy┼╝ej 4 godzin.

Foto pogl─ůdowe: Kevin Hackert/ Unsplash

Foto pogl─ůdowe: Edelle Bruton/ Unsplash

Nocleg ­čŤĆ´ŞĆ

Najwi─Ökszy wyb├│r najta┼äszych (ale te┼╝ najstarszych) miejsc noclegowych oferuje dzielnica Sultanahmet. Niestety nie jest ona zbyt dobrze skomunikowana z reszt─ů miasta, a po godzinie 18:00 wyb├│r restauracji lub rozrywek spada tam niemal do zera. Zwiedzanie P├│┼éwyspu Historycznego zajmuje 2 do 3 dni, wi─Öc je┼Ťli zostajemy w Stambule d┼éu┼╝ej – do pozosta┼éych atrakcji b─Ödziemy musieli dojecha─ç.

Dlatego te┼╝, je┼Ťli chcemy sp─Ödzi─ç ca┼éy pobyt w jednym miejscu noclegowym, najlepszym wyborem b─Öd─ů dzielnice Galata, Karak├Ây i Cihangir, sk─ůd mamy niedaleko do metra, tramwaju oraz prom├│w, kt├│re zawioz─ů nas z miejsca na miejsce bez konieczno┼Ťci stania w korku. 

­čö╣ Propozycja 1

­čö╣ Propozycja 2

­čö╣ Propozycja 3

­čö╣ Propozycja 4

­čö╣ Propozycja 5

Transport w Stambule ­čÜî

Mi─Ödzy wschodni─ů a zachodni─ů granic─ů Stambu┼éu rozci─ůga si─Ö obszar ponad 120km, kt├│rego przejechanie mo┼╝e zaj─ů─ç od 2 do nawet 6 godzin w zale┼╝no┼Ťci od pory dnia. Dlatego te┼╝ planuj─ůc ca┼éy pobyt najlepiej zrobi─ç to pod k─ůtem mo┼╝liwo┼Ťci przemieszczania si─Ö mi─Ödzy miejscami, kt├│re chcemy odwiedzi─ç.

IstanbulKart pozwoli ci na podr├│┼╝owanie po ca┼éym mie┼Ťcie ┼Ťrodkami transportu publicznego, w tym miejskimi promami. Karta to bilet kredytowy, a nie abonament, wi─Öc przy ka┼╝dym ÔÇťskasowaniuÔÇŁ przed wej┼Ťciem do transportu, z uprzednio za┼éadowanej kwoty pobierany jest koszt nowego biletu. Je┼Ťli podr├│┼╝ujecie w grupie, kilka os├│b mo┼╝e korzysta─ç z tej samej karty jednocze┼Ťnie. Metro i tramwaj to najpopularniejsze ┼Ťrodki transportu, ale liczba korzystaj─ůcych z nich os├│b w godzinach 7-9 oraz 17-19 mo┼╝e dla niekt├│rych zwiedzaj─ůcych okaza─ç si─Ö przyt┼éaczaj─ůca.

Mapy Yandex najdok┼éadniej pokazuj─ů nat─Ö┼╝enie ruchu na drogach w mie┼Ťcie i przewidywane czasy dojazdu dla tych, kt├│rzy zdecyduj─ů si─Ö na poruszanie po mie┼Ťcie samochodem lub taks├│wk─ů. 

Foto pogl─ůdowe: Juan ├ülvarez Ajamil/ Unsplash

Foto: Imad Alassiry/ Unsplash

P┼éatno┼Ť─ç i ceny w Stambule ­čĺ│

Ze wzgl─Ödu na wysok─ů inflacj─Ö w Turcji oraz sta┼éy spadek warto┼Ťci liry tureckiej, warto jak najwi─Öcej korzysta─ç z kart p┼éatniczych. Je┼Ťli masz kart─Ö kredytow─ů, przy p┼éaceniu warto wybiera─ç opcj─Ö zaksi─Ögowania waluty w lirach tureckich ÔÇô dzi─Öki temu przy rozliczeniu z dat─ů przysz┼é─ů mo┼╝e okaza─ç si─Ö, ┼╝e wydali┼Ťmy mniej ni┼╝ si─Ö nam pocz─ůtkowo wydawa┼éo. Mo┼╝liwo┼Ť─ç p┼éatno┼Ťci kart─ů oferuj─ů prawie wszystkie miejsca w mie┼Ťcie, od du┼╝ych centr├│w handlowych po ma┼ée bufety i sklepiki. Warto skorzysta─ç z karty Revolut, dzi─Öki kt├│rej mo┼╝ecie po najkorzystniejszym kursie wymieni─ç z┼éot├│wk─Ö na inn─ů walut─Ö, w tym na obowi─ůzuj─ůc─ů w Turcji lir─Ö.

Turcy przyzwyczajeni s─ů do jedzenia na mie┼Ťcie i ceny lokalnych specja┼é├│w s─ů przyst─Öpne pomimo panuj─ůcej w kraju inflacji (takie same lub ni┼╝sze ni┼╝ w Polsce). Alkohol, cho─ç powszechnie dost─Öpny, jest jednak od dw├│ch do pi─Öciu razy dro┼╝szy w por├│wnaniu do cen w Europie. 

Ceny na czerwiec 2022: 

  • Woda 1.5l – 4-6TL 
  • Piwo w sklepie – 30-50TL
  • Piwo w lokalu – 45-100TL 
  • Kebab podobny do tych znanych w Polsce (d├Âner, mi─Öso zawini─Öte w lawasz) – 50TL
  • Kebab w restauracji podawany z dodatkami na talerzu – od 100TL 
  • ┼Ürednie latte w Starbucksie – 30TL

Co zwiedzi─ç w Stambule? ­čÜÂÔÇŹÔÖé´ŞĆ

Prawie kazdy szanujacy sie podr├│┼╝nik rozpoczyna Zwiedzanie Stambu┼éu od odwiedzenia P├│┼éwyspu Historycznego, czyli dzielnicy Sultanahmet. Wyznacza ona obszar, na kt├│rym historia miasta ma sw├│j pocz─ůtek i gdzie mo┼╝na znale┼║─ç pozosta┼éo┼Ťci po cywilizacji rzymskiej, bizantyjskiej oraz wczesnym okresie Imperium Osma┼äskiego. Wi─Ökszo┼Ť─ç zabytk├│w w dzielnicy znajduje si─Ö blisko siebie, ale s─ů one na tyle du┼╝e, ┼╝e na zwiedzanie ich przeznaczy─ç nale┼╝y przynajmniej dwa, je┼Ťli nie trzy dni. Je┼╝eli nie zarezerwowali┼Ťmy bilet├│w online z wyprzedzeniem, do Pa┼éacu Topkap─▒ nale┼╝y sie wybra─ç wcze┼Ťnie rano – ilo┼Ť─ç bilet├│w do zwiedzania Haremu jest ograniczona i kupuje si─Ö je oddzielnie od biletu na pozosta┼ée obszary. 

W bezpo┼Ťrednim s─ůsiedztwie pa┼éacu znajduj─ů si─Ö Muzea Archeologiczne oraz zatopiona Cysterna Bazyliki, jak r├│wnie┼╝ meczety: B┼é─Ökitny oraz Hagia Sophia. Wst─Öp do meczet├│w jest bezp┼éatny i odbywa si─Ö poza wyznaczonymi godzinami modlitwy, a kobiety – je┼Ťli nie chc─ů korzysta─ç z chust oferowanych przed wej┼Ťciem, powinny mie─ç ze sob─ů w┼éasne w celu zakrycia g┼éowy. Wizyta w dzielnicy Sultanahmet nie mo┼╝e zako┼äczy─ç si─Ö bez obowi─ůzkowej porcji tradycyjnych klops├│w k├Âfte podawanych z sa┼éatk─ů z fasoli (piyaz) w restauracji Tarihi Sultanahmet K├Âftecisi. 

P├│┼éwysep Historyczny to r├│wnie┼╝ raj zakupowy. Wielki Bazar to raczej atrakcja turystyczna ni┼╝ polowanie na okazje, ale jego w─ůskie alejki wyprowadz─ů nas na jego ty┼éy, do dzielnic Tahtakale i Emin├Ân├╝, gdzie zakupy lubi─ů robi─ç rodowici Stambu┼éczycy. Znajdziemy tam wszystko od artyku┼é├│w gospodarstwa domowego po nieko┼äcz─ůce si─Ö zasoby ubra┼ä i akcesori├│w. Spaceruj─ůc po Emin├Ân├╝, warto wst─ůpi─ç na kaw─Ö po turecku i zakupy tradycyjnych s┼éodko┼Ťci do najstarszego sklepu w mie┼Ťcie – Haci Bekir, kt├│ry znajduje sie w tym samym miejscu od 1777 roku. 

Dzielnic─Ö Emin├Ân├╝ ┼é─ůczy z ÔÇťnowym Stambu┼éemÔÇŁ most Galata, pod kt├│rym znajduj─ů si─Ö dziesi─ůtki restauracji. S─ů to miejsca popularne w┼Ťr├│d turyst├│w, ale omijane szerokim ┼éukiem przez miejscowych, wi─Öc je┼Ťli macie ochot─Ö na ┼Ťwie┼╝─ů ryb─Ö, bezpieczniej wybra─ç si─Ö do bufetu na ty┼éach Bazaru Rybnego na Karak├Ây, gdzie du┼╝a rotacja zapewnia ┼Ťwie┼╝e dostawy na bie┼╝─ůco. Stamt─ůd te┼╝ mamy ju┼╝ niedaleko do Wie┼╝y Galata oraz dzielnicy Beyo─člu, kt├│ra na prze┼éomie XIX i XX wieku wyznacza┼éa kulturalne trendy oraz uznawana by┼éa za najbardziej kosmopolityczn─ů w tej cz─Ö┼Ťci Europy. Ze wzgl─Ödu na wysokie usytuowanie dzielnicy, najwy┼╝sze pi─Ötra historycznych kamienic niejednokrotnie ukrywaj─ů przestronne tarasy restauracyjne, z kt├│rych rozci─ůga si─Ö panoramiczny widok na miasto. 

Spacer z placu Taksim w stron─Ö Bosforu doprowadzi nas do Pa┼éacu Dolmabah├že – siedziby ostatnich su┼étan├│w osma┼äskich i prawdziwej per┼éy architektonicznej, kt├│rej zwiedzanie odbywa si─Ö jedynie w grupach prowadzonych przez przewodnika. Fani sportu mog─ů te┼╝ odwiedzi─ç pobliski stadion oraz muzeum dru┼╝yny pi┼ékarskiej Be┼čikta┼č

Europejska strona Bosforu to ulubiona trasa spacerowa milion├│w Stambu┼éczyk├│w. Je┼Ťli stan zdrowia lub zwyczajny brak ch─Öci nie pozwala ci na piesze pokonywanie d┼éugich dystans├│w, mo┼╝esz po┼é─ůczy─ç spacer z przeja┼╝d┼╝ka miejskim promem, kt├│ry zatrzymuje si─Ö w ka┼╝dej kolejnej dzielnicy, i wsiada─ç i wysiada─ç z niego kiedy masz ochot─Ö. Jest to opcja o wiele ciekawsza od tak zwanych wycieczek po Bosforze, kt├│re oferuj─ů rejs do drugiego mostu i powr├│t t─ů sam─ů tras─ů bez mo┼╝liwo┼Ťci postoju. 

Miejsca, w kt├│rych proponuj─Ö wysi─ů┼Ť─ç z promu i zwiedzi─ç pieszo to: Ortak├Ây, gdzie Europ─Ö i Azj─Ö ┼é─ůczy ze sob─ů pierwszy most wybudowany nad Bosforem w latach siedemdziesi─ůtych dwudziestego wieku; Arnavutk├Ây – zag┼é─Öbie modnych bar├│w, kawiarni i restauracji, gdzie ka┼╝dy znajdzie miejsce w swoim przedziale cenowym; Emirgan – przystanek po┼é─ůczony z wizyt─ů w muzeum Sakipa Sabanci, kt├│re cz─Östo go┼Ťci ┼Ťwiatowej s┼éawy artyst├│w oraz odpoczynkiem w muzealnej restauracji z widokiem na Bosfor; Sar─▒yer – sk─ůd wida─ç trzeci most bosforski i uj┼Ťcie cie┼Ťniny do Morza Czarnego. 

Miejskie promy przewioz─ů was nie tylko wzd┼éu┼╝ Bosforu, ale r├│wnie┼╝ na jego przeciwn─ů stron─Ö – do Azji. Azjatycka strona miasta to przede wszystkim dzielnice mieszkaniowe, wi─Öc je┼Ťli interesuje was podejrzenie codziennego ┼╝ycia Stambu┼éczyk├│w, proponuje wybra─ç sie do Kad─▒k├Ây, a stamt─ůd na spacer na Mod─Ö, kt├│ra ┼é─ůczy w sobie komfort ┼╝ycia dawnego Stambu┼éu z nowoczesnym podej┼Ťciem do codzienno┼Ťci. Tam znajdziecie ulubione miejsca lokals├│w na ┼Ťniadania na ┼Ťwie┼╝ym powietrzu, kawiarnie, butiki vintage i lokalnych designer├│w oraz popularny brzeg Morza Marmara, na kt├│rym znalezienie skrawka wolnego miejsca do siedzenia w gor─ůcy, letni wiecz├│r graniczy z cudem. 

Z Kad─▒k├Ây odp┼éywaj─ů te┼╝ promy na Wyspy Ksi─ů┼╝─Öce, gdzie na prze┼éomie 19 i 20 wieku grecka populacja miasta sp─Ödza┼éa najcieplejsze miesi─ůce w roku. Najwi─Öksza z wysp, B├╝y├╝kada, to doskonale zachowany przyk┼éady architektury z pocz─ůtku okresu republiki tureckiej, kt├│ry mo┼╝na zwiedza─ç pieszo lub rowerem wynaj─Ötym na przystani prom├│w. Po┼é─ůczenia z europejsk─ů stron─ů miasta kursuj─ů do p├│┼║nych godzin wieczornych, a w pogodny dzie┼ä po drodze mo┼╝na natkn─ů─ç si─Ö na wynurzaj─ůce si─Ö z Morza Marmara delfiny

Wn─Ötrze Hagia Sophia, foto: Raimond Klavins/ Unsplash

Pa┼éac Dolmabah├že, foto: Berkin ├ťregen/ Unsplash

Ortak├Ây, foto: Omar Ram/ Unsplash

Emin├Ân├╝, foto: Meri├ž Da─čl─▒/ Unsplash

Poradnik powsta┼é we wsp├│┼épracy z Marzen─ů Romanowsk─ů
Autor:

Wiktor Kusak

Student ekonomii pasjonuj─ůcy si─Ö podr├│┼╝ami i pieszymi wycieczkami g├│rskimi. Interesuje si─Ö pi┼ék─ů no┼╝n─ů oraz - co nie mo┼╝e dziwi─ç - ekonomi─ů. Jego marzeniem jest zwiedzi─ç Azj─Ö, a tak┼╝e przejecha─ç legendarn─ů Route 66.